وقتی اینترنت قطع می‌شه

۱چیزی که تا حالا دیدیم

• آبان ۹۸: قطع تقریباً کامل حدود یه هفته ایران تقریباً از اینترنت جهانی جدا شد، ولی بانک‌ها و برنامه‌های داخلی روی شبکهٔ داخلی کار می‌کردن.
• ۱۴۰۱: اینترنت موبایل و اینستاگرام اینترنت موبایل تو خیلی جاها قطع شد و اینستاگرام و WhatsApp هم فیلتر شدن.
• خرداد ۱۴۰۴: وقت حمله‌ها اینترنت جهانی تقریباً کامل قطع شد و تماس و پیامک از خارج هم نمی‌رسید. فقط شبکهٔ داخلی کار می‌کرد.
• دی و اسفند ۱۴۰۴: هفته‌ها قطعی از ۱۸ دی وقت اعتراض‌ها و از ۹ اسفند وقت حمله‌ها، اینترنت هر بار هفته‌ها قطع موند. اولش گاهی حتی شبکهٔ داخلی هم قطع شد.

۲از همین حالا آماده بشید

• چند ابزار عبور از فیلتر نصب کنید Psiphon، Tor Browser (با Snowflake) و Lantern رو از فروشگاه رسمی یا سایت خود سازنده بگیرید و به‌روز نگه دارید. وقت قطع کامل تقریباً هیچ‌کدوم کار نمی‌کنن؛ وقت قطع نصفه یا فیلتر شدید شانس دارید.
• نقشهٔ آفلاین دانلود کنید نقشهٔ شهر خودتون رو تو یه برنامهٔ نقشه آفلاین ذخیره کنید تا بی‌اینترنت هم راه رو پیدا کنید.
• این راهنماها رو ذخیره یا چاپ کنید وقت قطعی، چیزی که از قبل تو گوشی یا روی کاغذ دارید تنها راهنمای شماست.
• شماره‌های مهم رو روی کاغذ بنویسید شمارهٔ خانواده، دکتر و چند آدم مطمئن رو روی کاغذ داشته باشید. گوشی ممکنه خاموش بشه یا گم بشه.
• Briar رو از قبل نصب کنید Briar پیام‌رسانیه که سرتاسری رمزگذاری می‌کنه و بی‌اینترنت با بلوتوث و وای‌فای کار می‌کنه. فقط برای اندرویده. مخاطب‌ها رو از قبل، رو در رو با اسکن QR، اضافه کنید.
• یه قرار خانوادگی بی‌اینترنت بذارید از قبل قرار بذارید اگه همه چیز قطع شد، کجا و کی همدیگه رو ببینید و کی به کی سر بزنه.

هیچ‌وقت VPN یا برنامه رو از لینکی که تو پیامک یا گروه دست‌به‌دست می‌شه نصب نکنید.

۳وقت قطعی، چی کار می‌کنه

• شبکهٔ داخلی شاید کار کنه، ولی زیر نظره روبیکا، ایتا، بله و سایت‌های داخلی ممکنه کار کنن و رژیم مردم رو به همین‌ها هل می‌ده. اونجا هیچ حرف حساسی نزنید.
• تلفن و پیامک خصوصی نیست تماس و پیامک اغلب کار می‌کنه، ولی همیشه نه؛ دی ۱۴۰۴ پیامک داخلی هم چند روز قطع بود. از اپراتورهای زیر کنترل رژیم رد می‌شه، پس حرف حساس پشت تلفن نزنید.
• Briar از نزدیک پیام می‌رسونه وقتی گوشی‌ها فقط چند متر از هم فاصله دارن یا روی یه وای‌فای هستن، Briar بی‌اینترنت پیام رمزگذاری‌شده رد و بدل می‌کنه. خود برنامه رو هم می‌شه با گزینهٔ Share this app offline بی‌اینترنت به گوشی بقیه داد.
• به هر برنامهٔ بی‌اینترنت اعتماد نکنید Bridgefy ایرادهای امنیتی منتشرشده داره. سازنده‌های Bitchat خودشون گفته بودن از بیرون بررسی امنیتی نشده. کد نسخهٔ فارسی‌ش، Noghteha، عمومی نیست و یکی از سازنده‌های Bitchat گفته ازش استفاده نکنید. برای حرف حساس ازشون استفاده نکنید.

هیچ‌وقت روی لینک پیامک‌هایی که به اسم نهادهای رسمی میاد نزنید.

۴خبر گرفتن بی‌اینترنت

• تلویزیون ماهواره‌ای شبکه‌های فارسی‌زبان مثل ایران اینترنشنال و بی‌بی‌سی فارسی از ماهواره پخش می‌شن و با قطع اینترنت قطع نمی‌شن. رژیم گاهی روشون پارازیت می‌ندازه. خبر رو از چند شبکه مقایسه کنید.
• توشه: فایل و خبر از ماهواره توشه (Toosheh) از یه کانال ماهواره‌ای فایل و خبر پخش می‌کنه که با گیرندهٔ ماهواره روی فلش ضبط می‌شه و با برنامهٔ خودش باز می‌شه. فقط دریافته، پس از طرف شما چیزی فرستاده نمی‌شه که ردیابی بشه.
• رادیوی موج کوتاه یه رادیوی کوچیک باتری‌دار موج کوتاه داشته باشید. مثلاً رادیو زمانه از دی ۱۴۰۴ برنامهٔ شبانهٔ فارسی روی موج کوتاه گذاشت. ارزانه و به برق و اینترنت نیاز نداره.

۵Starlink: خطرش رو بدونید

• از نظر رژیم جرمه و می‌تونه خیلی سنگین بشه طبق قانون تشدید مجازات جاسوسی (پاییز ۱۴۰۴)، استفادهٔ شخصی از Starlink شش ماه تا دو سال زندان داره. اگه به جاسوسی یا «مقابله با نظام» ربطش بدن، تا اعدام هم می‌ره.
• پارازیت و بازرسی واقعیه از دی ۱۴۰۴ سیگنالش پارازیت داده شد. گروه‌های حقوق بشری مثل هه‌نگاو و رسانه‌ها از گشتن خونه‌ها، ضبط دستگاه و بازداشت صاحب‌هاش خبر دادن، و عفو بین‌الملل هم داشتن Starlink رو جزو دلیل‌های بازداشت‌ها آورده.
• «Starlink روی گوشی» دروغه تو ایران Starlink فقط با دیش مخصوص خودش کار می‌کنه. اتصال مستقیم به گوشی فقط با اپراتورهای همکارش تو چند کشوره. برنامه‌ای که وعدهٔ Starlink روی گوشی می‌ده، ممکنه بدافزار باشه.

درست یا غلط؟

هر کدوم از این باورها رو که می‌شنوید، به نظرتون درسته یا غلط؟

• «وقت قطعی، VPN بالاخره یه راهی پیدا می‌کنه.»

  درستهغلطه

  وقت قطع کامل، تقریباً هیچ ابزاری کار نمی‌کنه چون راهی به بیرون نمونده. برای همین آمادگی از قبل مهمه.

• «مسئول‌ها گفتن VPNها خطرناکن، پس حتماً بدافزارن.»

  درستهغلطه

  تو خرداد ۱۴۰۴ گفتن ۱۹ VPN از جمله Psiphon خطرناکه؛ به نظر Filterwatch شاید هدف این بود که مردم کمتر از فیلترشکن استفاده کنن. خطر واقعی، برنامه‌ایه که از لینک ناشناس نصب می‌شه.

• «پیام‌رسان داخلی چون کار می‌کنه، امنه.»

  درستهغلطه

  کار کردنش یعنی روی شبکه‌ای هست که رژیم کنترلش می‌کنه. هر چی اونجا می‌نویسید رو زیر نظر بدونید.

• «Starlink رو می‌شه با یه برنامه روی گوشی راه انداخت.»

  درستهغلطه

  نه. بدون دستگاه مخصوصش کار نمی‌کنه و برنامه‌هایی که این وعده رو می‌دن ممکنه بدافزار باشن.

فهرست آماده‌شدن

هر کدوم رو که انجام دادید تیک بزنید.

• دو سه ابزار عبور از فیلتر از منبع رسمی نصب و به‌روزه
• نقشهٔ آفلاین شهرم رو دانلود کردم
• این راهنماها رو ذخیره یا چاپ کردم
• شماره‌های مهم روی کاغذه
• Briar نصبه و چند مخاطب نزدیک اضافه کردم
• یه رادیوی باتری‌دار و باتری اضافه دارم
• پاوربانک پر دارم
• با خانواده یه قرار دیدار بی‌اینترنت گذاشتیم

سه تمرین

یه موقعیت واقعی، سه تا راه. کدوم رو انتخاب می‌کنید؟

1. ۱دو روزه اینترنت قطعه. یه پیامک میاد: «برای وصل شدن به اینترنت ماهواره‌ای این برنامه رو نصب کنید» با یه لینک. چی کار می‌کنید؟

   • الفنصبش می‌کنید، چون شاید واقعاً کار کنه
   • بلینک رو برای بقیه می‌فرستید تا اونا امتحانش کنن
   • جنه نصب می‌کنید نه می‌فرستید؛ این الگوی آشنای بدافزاره

   وقت قطعی خرداد ۱۴۰۴ پیامک‌های پر از لینک آلوده پخش شد. برنامه‌ای که با لینک پیامک میاد می‌تونه اطلاعات بانکی و شخصی‌تون رو بدزده. فرستادنش هم بقیه رو گرفتار می‌کنه.

2. ۲اینترنت جهانی قطعه ولی بله و روبیکا کار می‌کنن. باید یه خبر حساس رو به خواهرتون بگید. چی کار می‌کنید؟

   • الفتو بله براش می‌نویسید، چون فقط همین کار می‌کنه
   • بحضوری یا با Briar وقتی نزدیکید بهش می‌گید و تو پیام‌رسان داخلی چیزی نمی‌نویسید
   • جبا پیامک معمولی می‌فرستید، چون پیامک امن‌تره

   پیام‌رسان‌های داخلی روی شبکهٔ زیر کنترل رژیم کار می‌کنن و پیامک هم از اپراتورهای وابسته رد می‌شه. حرف حساس رو حضوری یا با ابزاری بزنید که سرتاسری رمزگذاری می‌کنه.

3. ۳اینترنت قطعه و نگرانید چه خبره. یه نفر تو صف نانوایی می‌گه «فلان شبکه گفته فردا همه چی تموم می‌شه». چی کار می‌کنید؟

   • الفباور می‌کنید و برای همه تعریف می‌کنید
   • بخودتون از تلویزیون ماهواره‌ای یا رادیو و از چند شبکهٔ مختلف خبر رو چک می‌کنید
   • جچون نمی‌شه چک کرد، کلاً به هیچ خبری گوش نمی‌دید

   حرف دست‌به‌دست‌شده تو قطعی زود عوض می‌شه. تلویزیون ماهواره‌ای و رادیو بی‌اینترنت کار می‌کنن. قطع کامل خبر هم خطرناکه، چون هشدارهای واقعی رو از دست می‌دید.