آتش، گاز و برق تو خونه

۱آتش تو آشپزخونه

• روغن آتش‌گرفته: در قابلمه، شعله خاموش اگه آتش کوچیکه، در قابلمه یا یه سینی رو روش بذارید و زیرش رو خاموش کنید. یه حوله خیس چلونده هم جواب می‌ده. تا کاملاً سرد نشده، در رو برندارید.
• قابلمه آتش‌گرفته رو جابه‌جا نکنید بردنش به سمت سینک یا بیرون، روغن شعله‌ور رو روی شما و خونه می‌ریزه و آتش رو پخش می‌کنه.
• آتش تو فر: در بسته فر یا مایکروویو رو خاموش کنید و از برق بکشید و درش رو باز نکنید تا آتش بی هوا خاموش بشه.
• آتش بزرگ شد؟ بیرون برید آتشی که از قابلمه بالاتر رفته یا به کابینت رسیده، کار شما نیست. همه رو بیرون ببرید، درها رو پشت سرتون ببندید و از بیرون به ۱۲۵ زنگ بزنید.

هیچ‌وقت روی روغن آتش‌گرفته آب نریزید؛ آب تو یه لحظه بخار می‌شه و روغن شعله‌ور رو به همه طرف می‌پاشه.

۲کپسول آتش‌نشانی

• کپسول پودری ABC برای خونه کپسول پودر و گاز با برچسب ABC روی بیشتر آتش‌های خونه کار می‌کنه: چوب و پارچه، بنزین و نفت و وسیله برقی. یکی تو آشپزخونه و یکی نزدیک در خروج بذارید. روغن آشپزی آتش‌گرفته فرق داره: اول در قابلمه، چون پودر می‌تونه روغن سوزان رو بپاشه.
• ضامن، نشانه، فشار، جارو ضامن رو بکشید. سر شیلنگ رو پایین، به ته آتش بگیرید نه به شعله. اهرم رو آرام و یکنواخت فشار بدید. سر شیلنگ رو چپ و راست حرکت بدید.
• پشت‌تون به راه خروج باشه از چند متری شروع کنید و طوری وایسید که راه فرار پشت سرتون باشه. اگه آتش تو چند ثانیه کم نشد، ولش کنید و بیرون برید.
• کپسول رو هر چند ماه نگاه کنید عقربه فشارسنج باید تو قسمت سبز باشه. تاریخ شارژ رو چک کنید و کپسولی که عقربه‌ش پایینه یا تاریخش گذشته رو شارژ کنید.

هرگز: اگه آتش کوچیک و محدود نیست، دود زیاده یا راه خروج مطمئن نیست، با آتش نجنگید؛ بیرون برید و زنگ بزنید.

۳دود و فرار از ساختمان

• زیر دود، خم بشید یا سینه‌خیز برید دود و گاز سمی بالا جمع می‌شه و هوای نزدیک زمین تمیزتره. دود بیشتر از خود آتش آدم می‌کشه.
• قبل از باز کردن، در رو با پشت دست بسنجید در، دستگیره و درز دور در رو با پشت دست لمس کنید. داغه؟ بازش نکنید و راه دیگه برید. سرده؟ آرام باز کنید و آماده باشید زود ببندید.
• درها رو پشت سرتون ببندید در بسته جلوی دود و آتش رو چند دقیقه می‌گیره و به بقیه وقت فرار می‌ده.
• از پله برید، هیچ‌وقت آسانسور آسانسور ممکنه درست تو طبقه آتش باز بشه یا با قطع برق گیر کنه. از نزدیک‌ترین راه‌پله بی دود پایین برید.
• گیر افتادید؟ در رو ببندید، علامت بدید برید تو اتاقی که پنجره داره، در رو ببندید و درزها رو با پارچه بگیرید. به ۱۲۵ بگید دقیقاً کجایید و از پنجره با چراغ قوه یا پارچه علامت بدید.
• لباس آتش گرفت: وایسید، بخوابید، غلت بزنید ندوید. روی زمین بخوابید، صورت رو با دست بپوشونید و غلت بزنید تا آتش خاموش بشه.

۴نشت گاز شهری یا کپسول

• به هیچ کلید برقی دست نزنید روشن و خاموش کردن چراغ، زنگ در، کولر یا کشیدن دوشاخه می‌تونه یه جرقه کوچیک بزنه و گاز رو منفجر کنه.
• هیچ شعله‌ای روشن نکنید نه کبریت، نه فندک، نه سیگار، نه شمع. اجاق و بخاری رو هم روشن نکنید.
• پنجره‌ها و درها رو باز کنید تا جایی که بی‌خطره، همه پنجره‌ها رو باز کنید که گاز بیرون بره.
• شیر گاز رو ببندید شیر اصلی کنار کنتور یا شیر روی کپسول رو ببندید. از قبل یاد بگیرید شیر اصلی کجاست و چطور بسته می‌شه.
• بیرون برید، از بیرون زنگ بزنید همه رو بیرون ببرید و به همسایه‌ها خبر بدید. از بیرون ساختمان به اورژانس گاز ۱۹۴ زنگ بزنید و تا نگفتن امنه، برنگردید.

هرگز: تا وقتی تو خونه‌ای که بوی گاز می‌ده هستید، با گوشی زنگ نزنید و دکمه آسانسور رو نزنید.

۵گازگرفتگی، قاتل بی بو

• مونوکسید کربن نه بو داره، نه رنگ از هر چیزی که می‌سوزه بیرون میاد: بخاری، آبگرمکن، پکیج، منقل، ژنراتور و ماشین روشن. آدم خواب ممکنه بی هیچ علامتی بمیره.
• ژنراتور و منقل همیشه بیرون ژنراتور، منقل زغالی و پیک‌نیکی رو هیچ‌وقت تو خونه، پارکینگ، انباری یا بالکن بسته روشن نکنید، حتی با در و پنجره باز. ژنراتور دست‌کم ۶ متر دور از در و پنجره.
• با اجاق گاز خونه رو گرم نکنید اجاق و فر برای گرم کردن خونه نیستن. دودکش بخاری و آبگرمکن رو قبل از سرما چک کنید که سالم و باز باشه.
• علامت‌ها: سردرد، سرگیجه، تهوع، گیجی شبیه سرماخوردگیه. اگه چند نفر با هم تو خونه بی‌حال شدن و بیرون از خونه بهتر می‌شن، به گازگرفتگی شک کنید.
• فوری هوای تازه، بعد ۱۱۵ همه رو بیرون ببرید و به ۱۱۵ زنگ بزنید. وسیله رو فقط اگه بی‌خطره خاموش کنید. کسی که بیهوشه و نفس نمی‌کشه، احیا لازم داره.
• یه هشداردهنده مونوکسید کربن بگیرید دستگاه باتری‌خور هشدار مونوکسید کربن رو نزدیک اتاق خواب نصب کنید؛ قبل از اینکه حس کنید، خبرتون می‌کنه.

۶قطعی برق و شارژ امن

• وسایل برقی رو از پریز بکشید برق ممکنه با نوسان برگرده و یخچال، کامپیوتر و تلویزیون رو بسوزونه. یه لامپ رو روشن بذارید تا بفهمید برق اومده.
• چراغ قوه به جای شمع شمع خطر آتش‌سوزی داره. چراغ قوه و چراغ شارژی با باتری اضافه داشته باشید. اگه مجبور شدید شمع روشن کنید، تو ظرف محکم، دور از پرده و هیچ‌وقت بی مراقب.
• وقتی برق هست، همه چی رو پر کنید هر بار برق اومد، گوشی، پاوربانک و چراغ‌ها رو شارژ کنید. گوشی رو روی حالت کم‌مصرف بذارید و نور صفحه رو کم کنید.
• شارژ امن: نه روی تخت، نه باتری باد کرده گوشی و پاوربانک رو روی سطح سفت شارژ کنید، نه زیر بالش. باتری باد کرده، داغ یا بودار رو کنار بذارید و از شارژرهای بی نام خیلی ارزان دوری کنید.
• دستگاه پزشکی برقی برنامه جدا می‌خواد اگه کسی دستگاه اکسیژن یا داروی یخچالی داره، از قبل راه جایگزین پیدا کنید: باتری، یه خونه دیگه با برق، یا یخدان و یخ.

درست یا غلط؟

هر کدوم از این باورها رو که می‌شنوید، به نظرتون درسته یا غلط؟

• «آب هر آتشی رو خاموش می‌کنه.»

  درستهغلطه

  روی روغن داغ، آب آتش رو منفجر می‌کنه و روی وسیله برقی خطر برق‌گرفتگی داره. برای روغن، در قابلمه؛ برای وسیلهٔ برقی، کپسول ABC.

• «اگه پنجره بازه، منقل یا ژنراتور تو خونه بی‌خطره.»

  درستهغلطه

  نه. حتی با پنجره باز، مونوکسید کربن تو خونه جمع می‌شه. ژنراتور و منقل فقط تو هوای آزاد.

• «بوی گاز کمه، مهم نیست.»

  درستهغلطه

  هر بوی گازی جدیه. بو ممکنه کم بشه ولی نشت ادامه داشته باشه. شیر رو ببندید، پنجره رو باز کنید و خبر بدید.

• «تو آتش‌سوزی آسانسور سریع‌تره.»

  درستهغلطه

  آسانسور ممکنه تو طبقه آتش باز بشه یا وسط راه گیر کنه. فقط پله.

فهرست آماده‌شدن

هر کدوم رو که انجام دادید تیک بزنید.

• یه کپسول پودری ABC تو آشپزخونه بذارید و عقربه‌ش رو چک کنید
• شیر اصلی گاز و فیوز برق رو به همه خونه نشون بدید
• یه هشداردهنده مونوکسید کربن نزدیک اتاق خواب نصب کنید
• دودکش بخاری و آبگرمکن رو قبل از سرما چک کنید
• برای هر نفر یه چراغ قوه و باتری اضافه داشته باشید
• برای هر گوشی دست‌کم یه پاوربانک پر آماده کنید
• دو راه خروج از خونه و ساختمان رو با خانواده تمرین کنید
• شماره‌های ۱۲۵، ۱۹۴ و ۱۱۵ رو روی کاغذ کنار در بچسبونید
• یه دتکتور دود باتری‌خور نزدیک اتاق‌های خواب نصب کنید

سه تمرین

یه موقعیت واقعی، سه تا راه. کدوم رو انتخاب می‌کنید؟

1. ۱دارید سیب‌زمینی سرخ می‌کنید و روغن ماهیتابه یهو آتیش می‌گیره. آتش هنوز تو خود ماهیتابه‌ست. چی کار می‌کنید؟

   • الفیه لیوان آب روش می‌ریزم.
   • بماهیتابه رو برمی‌دارم و می‌برم تو سینک.
   • جدر قابلمه یا یه سینی رو روش می‌ذارم و زیرش رو خاموش می‌کنم.

   در قابلمه هوا رو قطع می‌کنه و آتش خاموش می‌شه. آب روی روغن داغ آتش رو منفجر می‌کنه و جابه‌جا کردن ماهیتابه، روغن شعله‌ور رو روی خودتون می‌ریزه.

2. ۲شب برق رفته و بوی گاز از آشپزخونه میاد. خونه تاریکه. چی کار می‌کنید؟

   • الفکلید برق رو امتحان می‌کنم ببینم برق اومده یا نه، بعد پنجره رو باز می‌کنم.
   • ببی روشن کردن هیچ کلید و شعله‌ای پنجره‌ها رو باز می‌کنم، شیر گاز رو می‌بندم، بیرون می‌رم و از بیرون زنگ می‌زنم.
   • جیه شمع روشن می‌کنم که جای نشت رو پیدا کنم.

   هر جرقه، حتی از یه کلید برق، می‌تونه گاز جمع‌شده رو منفجر کنه، و شمع از اون هم بدتره. هوا دادن، بستن شیر و زنگ زدن از بیرون، تنها راه امنه.

3. ۳زمستانه و برادرتون می‌خواد ژنراتور رو تو پارکینگ زیرزمینی، با در باز، روشن کنه که بخاری برقی کار کنه. چی کار می‌کنید؟

   • الفجلوش رو می‌گیرم؛ ژنراتور فقط تو هوای آزاد، دور از در و پنجره.
   • بمی‌ذارم روشن کنه، چون در پارکینگ بازه.
   • جمی‌گم فقط شب‌ها که همه خوابن روشنش کنه.

   پارکینگ زیرزمینی حتی با در باز پر از مونوکسید کربن می‌شه و گاز از راه‌پله به خونه‌ها می‌رسه. شب از همه بدتره، چون آدم خواب هیچ علامتی حس نمی‌کنه.